पेट्याच पेट्या

#बोलगप्पा_दैनंदिनी 

क्रमांक 7

पेट्याच पेट्या 

दरवर्षी शाळेला काहीना काही साहित्य प्राप्त होत असतं. त्यात शैक्षणिक साहित्य साधने असतात तर कधी विविध प्रशिक्षणाच्या पुस्तिका असतात. नियमाप्रमाणे प्राप्त साहित्याच्या रेकॉर्ड वर घेऊन त्याची नोंद व्यवस्थित केल्या जाते. नवीन नवीन असेपर्यंत काही दिवस वापरले जाते आणि मग अडगळीत पडते.

आज शाळेतील सगळ्या पेट्या उघडायच्या. जुन्या नव्या सगळ्यांना उघडून त्यातील साहित्याची नीट व्यवस्था लावायची.

मी प्रस्ताव दिला, मुख्याध्यापकांनी लगेच मान्य केला. साहित्य कोणकोणते आहे याची वर्गवारी आणि व्यवस्थित यादी करा सर. मुख्याध्यापकांनी सूचना दिली. मग काय सर्व सहकारी मंडळींना घेऊन बाहेर पटांगणात मोठी सतरंजी टाकली, सोबत दोन मुले मदतीला घेतली. मांडी घालून सगळ्या पेट्या बाहेर काढल्या.

खिडकीतून पहिलीची मुलं डोकावून बघत होतीच. जादूची पेटी काढून गुरुजी काहीतरी मजेदार बघत आहेत. आपल्याला मात्र दाखवत नाहीत. असं काहीसं वाटत असावं. काहीतरी बहाण्याने मुलं हळूहळू भोवताली जमा झालीच. 

एक एक साहित्य काढून त्याची नोंद घेतली. त्यावरील माहिती पुस्तिकेत वाचून सगळ्यांनी समजून घेतली. जिथे वाचून कळले नाही तिथे qr कोड स्कॅन करुन व्हिडिओ बघून समजून घेतले. खरंच किती दर्जेदार आणि उपयुक्त साहित्य पेट्यांमध्ये बंदिस्त होऊन राहतं.

एक बाब प्रकर्षाने जाणवली, साहित्य जरी विशिष्ट घटकांसाठी बनवलेले असले तरीही त्याचा वापर असंख्य प्रकाराने करता येतो. बघता बघता आम्ही सर्वजण याचं काय काय करता येईल यावर गुंग होऊन चर्चा करत होतो.

साहित्य सुटे सुटे करून वाटल्याने त्याची एकसंघता निघून जाते. नंतर त्याची संगती लागत नाही. म्हणून आम्ही लायब्ररी सिस्टीम ने एकाकडे साहित्याचा चार्ज देऊन गरजे नुसार साहित्य नोंदवून वापरायचं ठरवलं.

यातून सर्व वर्गांना सर्व साहित्य वापरायला मिळते आणि साहित्य organise करून राहतं.

हे त्रिमितीय आकार दुसऱ्या वर्गाच्या कामाचे आहे सर.

नाही नाही हे घनफळ आणि पृष्ठ फळाचे साहित्य आहे, आमच्या वर्गाला उपयोगाचे आहे.

नाही नाही सर याचा उपयोग चित्रकलेच्या तासाला सुद्धा करता येणार आहे.

असा संवाद सारखा कानावर येत होता. गंमत सांगू का कोणतंही शैक्षणिक साहित्य कुणा वर्गाचं नसतंच. कारण जेवढी अधिक सृजनशीलता लावाल तितक्या पद्धतीने साहित्य वापरल्या जाऊ शकतं.

उदाहरण म्हणून बघा. हे त्रिमितीय आकार ओळख म्हणून छोट्या वर्गाला उपयोगाचे आहे, त्यात पाणी भरलं तर घनफळाची सूत्रे उलगडायला वरच्या वर्गाला उपयोगाचे आहे. घनता, पृष्ठफळ याशिवाय, कार्यानुभव, कलेच्या तासाला रेखाटन करायला त्याचा उपयोग करता येईल. 

शेवटी काय ही नमुना म्हणून दिलेली साहित्य आहेत, आपल्या आजूबाजूला बघितलं तर साहित्यच साहित्य दडलेले आहे. शिक्षक सृजनशील असेल तर वर्तमानपत्राची ही रद्दी सुद्धा साहित्याची खाणच आहे. 

जुन्या नव्या सहित्यांना पुन्हा व्यवस्थित लावत शिक्षणाच्या वाटा सोप्या करण्याचा प्रयत्न सुरू झालाय. 

(आपण काय काय करता? 

शैक्षणिक साहित्य वापरण्याचा खरंच उपयोग होतो का? यातील मुख्य अडचणी कोणत्या येतात? आवर्जून प्रतिसाद द्या.)

लेखन - संदीप विष्णू राऊत (प्राथमिक शिक्षक)

raaut.sandip@gmail.com

(नव्या पेटीतील tangram च्या साहाय्याने मुलांनी लावलेले नवे शोध फोटोत नोंदवले आहेत.)